Η αγαπημένη συγγραφέας Ρένα Ρώσση – Ζαΐρη έρχεται στις 21 Ιούνη στο Φεστιβάλ Βιβλίου της Θεσσαλονίκης για να συναντήσει τους αναγνώστες της  και να μιλήσει μαζί τους για το νέο της βιβλίο “Η αγαπημένη των θεών” (εκδόσεις Ψυχογιός).
Για το νέο της αυτό βιβλίο μας μιλά και στη συνέντευξη που μας παραχώρησε.

Συνέντευξη στη ΛΕΥΚΗ ΚΑΡΑΝΤΩΝΗ

Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος τον Μάιο κυκλοφόρησε το νέο σας βιβλίο, «Η αγαπημένη των θεών». Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου γράφει πως πρόκειται για ένα παθιασμένο μυθιστόρημα. Εξηγήστε μας αυτόν τον χαρακτηρισμό.
Η Ελλάδα μας είναι χώρα παθιασμένη, γεμάτη φως κι ανθρώπους ηλιόλουστους. Η «Αγαπημένη των θεών» είναι ένα παθιασμένο μυθιστόρημα γιατί βουτάει σε μια θάλασσα που στραφταλίζει, αντικρίζει νησιά πλημμυρισμένα κατακίτρινες άγριες μαργαρίτες, αρωματικές μοβ λεβάντες, ανασαίνει έναν αέρα που μπλέκεται με την αλμύρα της θάλασσας και μοσχοβολάει ρίγανη, θυμάρι και φασκόμηλο.
Παίζει όμως με το φως και το σκοτάδι. Με το φως της Ελλάδας. Και τη σκοτεινιά της Αγγλίας. Μα και την άγρια ομορφιά, τα απόκρημνα βράχια, τις ομιχλώδεις ακτές, και τα γραφικά ψαροχώρια της Κορνουάλης.
Άνυδρα ελληνικά νησιά, καταπράσινα εγγλέζικα βοσκοτόπια, η αντίθεση της ζωής, το πάθος ή η ψυχρότητα, στο κάθε τι, ακόμα και στους ήρωες.
Κατέθεσα όλη μου τη λατρεία όλο το δικό μου πάθος για τη χώρα μας.
Και πάλεψα να λούσω την «Αγαπημένη των θεών» με φως Απολλώνιο, φως εκτυφλωτικό.
Η ιστορία του βιβλίου σας κυρίως εξελίσσεται στη Δήλο. Ποιος ο λόγος που επιλέξατε και πάλι νησί του Αιγαίου ως τόπο διαδράματισης της ιστορίας σας; Γενικά, πώς επιλέγετε κάθε φορά τον τόπο, όπου θα λάβει χώρα η ιστορία σας;
Όταν γράφω, «ταξιδεύω» τους ήρωες και τις ηρωίδες μου. Για να έχει αέρα καθαρό η γραφή μου, για να χαρίσω στους αναγνώστες μου την ομορφιά της ζωής, έστω και μέσα από τα ταξίδια. Πιότερο περπατάω στην Ελλάδα.
Γιατί είναι μαγεία κάθε πόλη της, κάθε νησί της. Λατρεύω τα ταξίδια, ακόμα και τα συγγραφικά. Με ιντριγκάρει η ιστορία, η ομορφιά, το παρόν και το παρελθόν σε κάθε χωριό, πόλη, νησί της πατρίδας μας. Προσπαθώ να μεταδώσω την ομορφιά γύρω μου. Να βοηθήσω τον αναγνώστη μου να χαμογελάσει με το κάθε τι. Ακόμα και με τις ηλιαχτίδες, το κελάηδημα ενός πουλιού, τα χρώματα ενός λουλουδιού. Ναι, σίγουρα η ζωή δεν είναι παράδεισος. Μπορεί όμως να μοιάσει με ένα τεράστιο λούνα παρκ συναισθημάτων, με ένα αέναο ταξίδι ομορφιάς.
Αρκεί να το θέλουμε…
Κάπου είχα διαβάσει πως οι τόποι που γεννηθήκαμε, μεγαλώσαμε, ή απλά ζούμε, γίνονται σιγά σιγά κομμάτια του ίδιου μας του εαυτού, διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας, πλουτίζουν τη ζωή μας, τη γεμίζουν φως. Και τι ποιο υπέροχο για έναν συγγραφέα να προσπαθεί να αποκρυπτογραφεί εκτός από τον χαρακτήρα του ήρωά του και τον ίδιο του τον τόπο;
Ταξιδεύω γράφοντας όμως και στο εξωτερικό. Συνήθως σε μέρη που έχω πάει κι έχω βιώσει. Μυρίζω το κάθε μέρος, παρατηρώ τα χρώματά του, αφουγκράζομαι τους ήχους και τις ιδιαιτερότητές του. Βρίσκω μαγευτικά στοιχεία παντού. Στην «Αγαπημένη των θεών», ταξίδεψα τους αναγνώστες μου, σε πολλά μέρη της Ελλάδας, στη Μύκονο, στη Δήλο, στη Ρηνεία, στην Έδεσσα, στη Βέροια, σε ένα «στοιχειωμένο χωριό» της Αιτωλοακαρνανίας, Αλλά και στο εξωτερικό, στο Λονδίνο, στην Κορνουάλλη, στο Μπαθ.
Στα περισσότερα μυθιστορήματά μου, βουτώ στο λατρεμένο Αιγαίο. Γιατί δεν μπορώ να κάνω αλλιώς, γιατί κυλάει στο αίμα μου.
Στην «Αγαπημένη των θεών» επέλεξα τη Δήλο γιατί είναι ίσως ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος, γιατί με μαγεύει συγγραφικά αυτό το ιερό μας νησί και παίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη της προσωπικότητας της ηρωίδας μου, στο διάβα ολόκληρης της ζωής της. Ακόμα και στην επιλογή του ονόματός της,
Κεντρική ηρωίδα του βιβλίου σας η Άρτεμη. Ποια τα στοιχεία του χαρακτήρα της που την κάνουν ξεχωριστή; Γιατί την αποκαλείται αγαπημένη των θεών;
Η Άρτεμη είναι η αγαπημένη των θεών, γιατί είναι ανοιχτή σε νέες εμπειρίες, τολμάει. Υπακούει στη διαίσθησή της. Και το κυριότερο, δεν αφήνει τις αρνητικές σκέψεις να καθορίσουν το μέλλον της. Ακόμα και τα άσχημα δεν τα θεωρεί αποτυχία. Μέσα σε κάθε τι κακό, ανακαλύπτει το καλό. Αρνείται να βαλτώσει και τελικά μετατρέπει την κακή της τύχη σε καλή. Χαμογελάει αληθινά και συχνά, είναι κοινωνική, ακούει με προσοχή τους άλλους, ενδιαφέρεται πραγματικά, τους εμπιστεύεται.
Μοιάζει μαγνήτης που προσελκύει τους ανθρώπους γύρω της. Παλεύει, αποτυγχάνει, ξανασηκώνεται, παλεύει ξανά. Πρώτα από όλα και πάνω απ’ όλα, η ματιά της είναι γεμάτη αισιοδοξία.
Και ξαφνικά, από το πουθενά, η ζωή της πλημμυρίζει με το λαμπερό φως της αγάπης.
Η τύχη ήταν πάντα με το μέρος της ηρωίδας σας. Τι σημαίνει για εσάς τύχη; Υπάρχουν πράγματι τυχεροί άνθρωποι ή τυχερές ημέρες;
Η «Αγαπημένη των θεών» είναι ένα μυθιστόρημα που με βοήθησε να συνειδητοποιήσω τόσα πολλά. Μεγάλο μυστήριο ήταν πάντοτε για μένα οι τυχεροί άνθρωποι. Οι άνθρωποι που λες και τους αγαπούν περισσότερο οι θεοί. Πολλοί προσπάθησαν να διερευνήσουν την τύχη τους, να εξακριβώσουν τι είναι αυτό που τους κάνει τυχερούς. Έχουν κληρονομήσει άραγε κάποιες ανώτερες δυνάμεις; Είναι οι αισιόδοξοι, αυτοί που αναλαμβάνουν στόχους δύσκολους και κυνηγούν αυτό που θέλουν;
Η Άρτεμη με βοήθησε να καταλάβω πως η τύχη δεν είναι τίποτα άλλο από τον τρόπο της ζωής μας. Οι τυχεροί άνθρωποι, όπως η ηρωίδα μου, έχουν μια ήρεμη στάση απέναντι στην καθημερινότητα.
Η «αγάπη των θεών» είναι θέμα συμπεριφοράς, θέμα συνήθειας. Πίστη στον εαυτό μας είναι. Πίστη στο ότι η ζωή ευνοεί τους τολμηρούς.
Γενικά στα μυθιστορήματά σας καταπιάνεστε με διάφορα σύγχρονα κοινωνικά θέματα. Ποια θέματα προσπαθείτε να ερμηνεύσετε στο βιβλίο αυτό;
Σε κάθε μυθιστόρημά μου καταπιάνομαι με σύγχρονα κοινωνικά θέματα. Μερικά ακόμα από τα θέματα τα οποία παλεύει να ερμηνεύσει αυτό το μυθιστόρημα είναι η ερωτική απογοήτευση, η απιστία, οι πουλημένες ζωές, ο εκφοβισμός, η διαφορετικότητα, οι τοξικοί άνθρωποι, αλλά και οι άνθρωποι που αποφασίζουν να παίξουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, τον ρόλο του θύματος, η δύναμη της συγνώμης αλλά και τα παιδιά που μεγαλώνουν στερημένα από γονική αγάπη.
Σε ποιο σημείο θα θέλατε να εστιάσει ο αναγνώστης διαβάζοντας το βιβλίο σας;
Το είχα τόσο ανάγκη αυτό το μυθιστόρημα. Δροσερό νερό ήταν σε αυτά τα χρόνια τ’ άνυδρα, που νιώθουμε πως πεθαίνουν τα όνειρά μας. Εύχομαι κι ελπίζω να το «έχουν ανάγκη» και οι αναγνώστες μου, να εστιάσουν σε όλα όσα μπορεί να ανακαλύψουν μέσα του, να πάρουν κουράγιο και να σηκώσουν ψηλά το κεφάλι, να μάθουν λίγο καλύτερα τον εαυτό τους.
Είναι δύσκολη, τόσο δύσκολη και τόσο παράξενη η εποχή που ζούμε. Αντιμετωπίζουμε το κάθε τι γεμάτοι καχυποψία και κατήφεια, μελαγχολούμε, χάνουμε το κουράγιο μας, παρατούμε τις προσπάθειες. Τα βλέπουμε όλα μαύρα και θλιβερά, ακόμα κι αν δεν είναι. Ζούμε σε μια εποχή πλημμυρισμένη άγχος. Τα πάντα γύρω μας, παράλογα ή μη, επιδρούν ραγδαία στη συναισθηματική μας κατάσταση. Κι όμως είναι στο χέρι μας να ερωτευτούμε τη ζωή, να νιώσουμε στ’ αλήθεια τυχεροί. Γιατί είμαστε. Κι η αισιοδοξία, επιλογή μας είναι.
Πολυδιάστατη είναι η προσωπικότητα του ανθρώπου κι η καρδιά του, ένα κουβάρι κάμπιες. Η «Αγαπημένη των θεών» παλεύει να αποδείξει πως με μια θαρραλέα ματιά απέναντι στη ζωή, αυτές οι κάμπιες μπορεί και να μεταμορφωθούν σε πεταλούδες.
Στο βιβλίο σας αναφέρετε φράσεις του Νίκου Καζαντζάκη. Είναι ο Νίκος Καζαντζάκης συγγραφέας που σας επηρέασε στον τρόπο που γράφετε ή σκέφτεστε ή ζείτε; Ποια από τις φράσεις του είναι η αγαπημένη σας;
Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι λατρεία. Ο πιο σπουδαίος Έλληνας συγγραφέας και φιλόσοφος. Γράφω και τον σκέφτομαι, ζω και προσπαθώ να πάρω κουράγιο από κάθε του λέξη. Μια και μόνο πρότασή του αποτελεί έμπνευση για μένα, μπορεί να «γεννήσει» ολόκληρο μυθιστόρημα.
Μέσα από μερικές προτάσεις του από το βιβλίο του, «Ο καπετάν Μιχάλης», γεννήθηκε και η «Αγαπημένη των θεών»:
Ξέρεις πως εσύ, όχι η μοίρα, όχι η τύχη, μήτε οι άνθρωποι γύρω σου, εσύ μονάχα έχεις, ό,τι και αν κάμεις, ό,τι και αν γίνεις, ακέραιη την ευθύνη.
Η πιο αγαπημένη μου φράση του όμως είναι:
«Αγαπώ θα πει χάνομαι».
Ο ευχάριστος, απλός, ευανάγνωστος τρόπος γραφής, καθώς και το αίσιο τέλος των ιστοριών σας θεωρείτε ότι αποτελούν τα στοιχεία μιας επιτυχημένης συνταγής; Θα αλλάζατε κάποια από τα συστατικά αυτά ρισκάροντας ίσως το αποτέλεσμα;
Δεν υπάρχει καμία συνταγή την οποία ακολουθώ στη γραφή μου. Οι ήρωές μου, όλοι οι ήρωες, σε κάθε μυθιστόρημά μου, με στοιχειώνουν. Στο τέλος κάθε μου βιβλίου όμως φτάνω στη λύτρωση, λυτρώνομαι εγώ, οι χαρακτήρες, οι αναγνώστες μου, προσπαθώ, παλεύω να χαρίσω ελπίδα και φως…
Ο σκοπός είναι να συνειδητοποιήσουμε πως δεν υπάρχουν καλοί, δεν υπάρχουν κακοί. Ως παιδαγωγός δε συμφωνώ με τις ταμπέλες. Υπάρχουν απλά άνθρωποι που μεγάλωσαν με απίστευτες συναισθηματικές στερήσεις. Και σιγά σιγά αλλοιώθηκαν. Το άσπρο κάτασπρο της ψυχής τους μετατράπηκε σε κατάμαυρο. Είναι πρόκληση για μένα να ανιχνεύσω το πώς νιώθουν, να γίνω ένα με την προσωπικότητά τους.
Πολλές φορές λέω πως είμαι «ντεντέκτιβ χαρακτήρων» και γελάω μόνη μου. Για να τους καταλάβω τους ήρωές μου, ξεκινάω την ιστορία της ζωής τους από τη μικρή ηλικία. Γιατί εκεί στηρίζονται όλα. Γίνομαι ήρωας εγώ στη θέση τους και προσπαθώ να τους νιώσω. Με έχει βοηθήσει πολύ η παιδική ψυχολογία που έχω σπουδάσει, με έχει βοηθήσει και με βοηθάει αφάνταστα η συχνή επαφή μου με τα παιδιά. Είναι τόσο εύκολο να «σπουδάσεις» τη ζωή, μέσα από τα παιδιά. Αν δεις για παράδειγμα ένα παιδί που δεν παίρνει την απαιτούμενη αγάπη και στοργή από τους γονείς του, ξέρεις πως όταν μεγαλώσει θα έχει έντονο πρόβλημα στις διαπροσωπικές του σχέσεις.
Σε κάθε μυθιστόρημά μου παλεύω να ξεσκεπάσω την ψυχή των ηρώων μου, να καταλάβω γιατί αντιδρούν έτσι. Είμαι αυστηρή μαζί τους και ταυτόχρονα τους δικαιολογώ, γιατί ξέρω πως τα ελαττώματά τους, οι τρύπες της ψυχής τους δεν έχουν επουλωθεί. Και μαζί με τους αναγνώστες μου προσπαθώ να καταλάβω και να κατανοήσω τις πληγές τους. Ίσως και να συγχωρήσω τα λάθη τους. Δεν ξέρω από την αρχή αν κάθε ήρωας θα έχει «καλό» ή «κακό» τέλος. Είναι οι ίδιες οι επιλογές της ζωής του που τον οδηγούν…
Δεν είναι πάντα εύκολο να διατηρήσω τις ισορροπίες. Το παλεύω όμως. Και πάντα, μα πάντα τους οδηγώ στην κάθαρση. Ακόμα και αν πονάω μέσα μου, ακόμα και αν τους έχω «αγαπήσει». Happy end για μένα είναι η ελπίδα σε ένα καλύτερο μέλλον. Είναι να διαβάζεις ένα μυθιστόρημα κι όταν κλείσεις και την τελευταία του σελίδα, να πιστεύεις πως κατάλαβες λιγάκι περισσότερο τον ίδιο σου τον εαυτό.
Γράφω τριάντα χρόνια συνέχεια. Η γραφή ήταν και είναι, η ίδια μου η ανάσα. Δεν αποτελούσε όμως, ούτε αποτελεί για μένα επαγγελματική επιλογή. Δε χρειάστηκε ποτέ να πειθαρχήσω για να είμαι παραγωγική. Γιατί είναι μια βαθιά ανάγκη έκφρασης του εσωτερικού μου κόσμου.
Ναι, φυσικά και χαίρομαι πολύ όταν τα βιβλία μου γίνονται best sellers, όμως δεν αγχώνομαι για την επιτυχία, ούτε για τις πωλήσεις. Απλά νιώθω σεβασμό για κάθε αναγνώστη και αναγνώστριά μου και δε θέλω να τους απογοητεύσω ποτέ. Γι’ αυτό και σε κάθε μυθιστόρημά μου, γρατσουνίζω την ψυχή μου. Όσα βιβλία κι αν έχω γράψει, πάντα έχω αγωνία για τη γνώμη κάθε αναγνώστη μικρού ή μεγάλου. Λίγο πριν «ανοίξει η αυλαία», πριν χωθούν στην αγκαλιά των αναγνωστών μου τα βιβλία μου, ναι, έχω άγχος. Τα λόγια τους, η αγάπη τους, η τρυφερότητά τους, με ηρεμεί.
Με κάνει να πετάω στα ουράνια!
Σας απασχολεί η κριτική που γίνεται για τα βιβλία σας; Με ποιο τρόπο λαμβάνετε υπόψη τα σχόλια των φίλων σας ή των αναγνωστών σας;
Λατρεύω την κριτική. Σέβομαι κάθε σχόλιο που γίνεται καλοπροαίρετα για οποιοδήποτε βιβλίο μου. Τη συναισθηματική ανταπόκριση των αναγνωστών μου, τη θεωρώ πολύτιμη. Τους θεωρώ φίλους μου, με επηρεάζουν αφάνταστα, πάντα με θετικό τρόπο.
Αχ, δεν μπορείτε να φανταστείτε το τι μου γράφουν. Δεν έχω λόγια… Βουρκώνω διαβάζοντας τις κριτικές τους και κάθε τους λέξη, αποτελεί για μένα βραβείο ζωής. Πολλές φορές έχω ξεκινήσει ένα μυθιστόρημα με κάποια δική τους κριτική, με κάποιο δικό τους σχόλιο. Μου γράφουν συνέχεια, μου γράφουν καθημερινά κι εγώ απαντώ σε όλους.
Ποια είναι η χειρότερη κριτική που έχει γραφτεί για βιβλίο σας και αντίστοιχα ποια η καλύτερη;
Είμαι τυχερή γιατί δεν έχει υπάρξει ως τώρα άσχημη κριτική για κάποιο μυθιστόρημά μου. Κάποια ελάχιστα αρνητικά σχόλια, γραμμένα καλοπροαίρετα έλαβα κάποτε, για μερικές περιγραφές μου που τις θεώρησαν παραπανίσιες. Ήταν για το καλό το δικό, μου, την πρόσεξα και την προσέχω αυτή την αδυναμία μου. Οι φίλοι αναγνώστες μου με σέβονται και γνωρίζουν καλά πως τους σέβομαι απίστευτα κι εγώ.
Όμορφες κριτικές, ένα σωρό. Οι άνθρωποι ανταποδίδουν την αγάπη, όταν τους την προσφέρεις απλόχερα. Μου γράφουν πως τα μυθιστορήματά μου τους βοηθούν να ταξιδεύουν στον ίδιο τους τον εαυτό, να γίνουν καλύτεροι γονείς, να βουτάνε στα πιο βαθιά συναισθήματά τους.
Μου γράφουν λόγια απίστευτα.
Κι εγώ σκέφτομαι αν στ’ αλήθεια το αξίζω και γράφω, γράφω προσπαθώντας να φανώ αντάξιά τους.
Κλείνοντας, πιστεύετε ότι με τα χρόνια αλλάζει η γραφή ενός συγγραφέα; Κατά πόσο έχει αλλάξει η δική σας γραφή από το πρώτο βιβλίο έως και τώρα;
Σίγουρα ένας συγγραφέας ωριμάζει με τα χρόνια, με την πείρα της ζωής και της γραφής του. Διαβάζω ξανά μερικά παλιά μου βιβλία και γελάω με την απειρία μου. Όμως νιώθω περήφανη που παρόλα τα πολλά χρόνια που γράφω, ποτέ, μα ποτέ δεν έχασα την πίστη μου στους ανθρώπους, στους απλούς καθημερινούς ανθρώπους που είναι για μένα οι ήρωες κάθε μου βιβλίου.

Η αγαπημένη των θεών | Ρένα Ρώσση – Ζαΐρη | Εκδόσεις Ψυχογιός
Μια νύχτα με καταιγίδα, μια βάρκα με ένα νεογέννητο μωρό βρίσκει καταφύγιο στη Δήλο. Η Άρτεμη, η αγαπημένη των θεών, μεγαλώνει μέσα στην αγάπη και την ασφάλεια, και τολμάει να κυνηγήσει τα όνειρά της.
Ώσπου ένας μυστηριώδης άντρας με ζαφειρένια μάτια, αλλά κι ένας φόνος στο ιερό νησί θα την αναγκάσουν να παλέψει για την ίδια της τη ζωή. Κι ύστερα όλα μπλέκονται. Φωτεινοί και σκοτεινοί ήρωες, όνειρα κι ελπίδες, κατάσκοποι και δολοφόνοι. Κι ύστερα το αδύνατο γίνεται δυνατό.
Ηλιόλουστη Δήλος, κοσμοπολίτικη Μύκονος, πανέμορφη Ρήνεια, γραφικά ψαροχώρια της Κορνουάλης, όλα σε ένα μυθιστόρημα παθιασμένο. Σαν την Ελλάδα. Γεμάτο φως κι ανθρώπους «ηλιόλουστους».
Γιατί την τύχη μας την κεντάμε με τραγούδια ψυχής…